USD/TRY yine 1.8in üzerinde haftayi kapattı.Piyasa oyunculari faiz lobisi,cari acik üzerinde konuşuyorlar.Sorunun temeline inilmesi gerekiyor.Sorun Turkiye değil.Sorun AB yaşanan mali krizdir.
Turkiye’de reel olarak buyume rakamlarini hepimiz az-cok biliyoruz.2007-8 kriz döneminde %22 kuculen bir ekonomimiz var idi.Burdan cikip bu buyume rakamlari ile zamana bakis acisinda ilişki kurulmasi bana gore yanlisdir.Negatif tarafda bir küçülme yani -5den -1e doğru geçiş aslinda bir buyume evresidir.Sonucda Lehman krizi üzerinden 3 yil geçti.Hala etkisi olan bir donemi yasiyoruz.AB sorunuda bana gore burdan geliyor.2007-8de buyuk bir darbe alan finans sektörünü bir deprem yasadi.Ama birçok siyasi bunun altina girmedi sorunlari görmedi.Milyonlarca kişi ve yüzbinlerce kişi bu depremin altinda kaldi.Simdi yeniden sistem inşa ediliyor.Arada gelecek bu kadar kötümser haberler elbette kriz yeniden geliyor dedirtirecekdir.
2001 krizinden cikis cok hizli olmuş idi.Ama siyasi kargaşalar bugun krizden cikisin omrunu uzatıyor.Kriz döneminde Turkiye (2001) %9 civari kuculmus idi.(Grafik1)Finansal sistem yeniden cok hizli toplanmasi sonucu küçülme orani telafi edilerek yaklasik %10 bir buyume rakami yakalanmis idi.2001den farkli olarak AB sorunlarin buyuk olmasi bugun Turkiye’nin birsekilde bu krizden payinin alacagini gösteriyor olmasindan daha doğal ne olabilir ki?2001de AB ile uretim 1 yilda telafi edilmiş idi.Ama bugun mallarin gideceği noktada odeme sorunu potansiyel buyume hizimizda sekme beklemek doğru bir gorus olacakdir.
2001'de enflasyon rakami ile bugunki enflasyon rakami arasindaki farkda başka bir göstergedir.(Grafik 2)Turkiye’de reel sektörde yasadiklarimizi daha once tecrübe etmemiş olan sanayiciler satislarini artirmak veya stoklari eritmek için fiyatlarda indirim yapmalari sonucu bilançolar ciddi bir sekilde kuculuyor ve bu durumu unutmamiz lazimdir.
Turkiye 2003-2010 arasi yilda ortalama %20 civari uretim yapmis idi.2001 ile karsilastirmak için yukarda bahs ettiğim faktörleri gozonunde bulundurmak lazim.Bu kriz ortamini daha once kimse tecrübe etmedi.Bunun sonucunda alisilmamis bir sekilde USD/TRY üzerinde faiz lobisi,cari acikdan bahs edenler cok oluyor.MB politikalari bana gore yanlis ayarlandi bu sefer.Doviz yatirimcilari reel sektörü gozardi etmeden kurun yükselişi için destek oldular.USD Turkiye’de bir finansman kaynagi yerine finansal spekülasyon olarak kullanilmasi MB hatasi olduğunu göstermektedir.MB hatali bir adim atmis olsa bile en azindan kurun 1.7in altinda sabitlenmesi içinde bir caba sarf etmiyor.Kur ( USD/TRY) mudahele sert olmaz ise yillardir USD/JPY ve USD/CHF görülen satislarin tersini USD/TRY alim olarak görebiliriz.
MB bir anda cikip SNB (Isvicre MB) gibi sabitleyemez ama 1.7in alti içinde adim atabilir.1.7in altinda bir kur reel ekonomiye faydasi olduğu acikdir.
